پروتزهای متحرک

دکتر مهناز ارشد

متخصص پروتز های دندانی، ایمپلنت و زیبایی، استاد دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران

 

پروتز دندان چیست؟

دندان ها به دلایل متفاوتی مانند پوسیدگی و آسیب دیدگی می توانند بیفتند و یا شکل طبیعی خود را از دست بدهند. کار پروتز دندان جایگزینی و ترمیم دندان های افتاده و یا تغییر شکل یافته است. چیزی که مهم است جایگزین کردن  دندان های از دست رفته است. در دندانپزشکی تخصصی با انواع پروتز های دندانی میتوان به راحتی جای خالی دندان را پر کرد. برخی از مزایای مهم پروتز های دندانی عبارت اند از:

  • بازتوانی و نگهداری موثر از دهان و دندان
  • کاهش تحلیل رفتگی استخوان فک
  • افزایش کیفیت زندگی بیماران
  • افزایش زیبایی

انواع پروتزهای دندانی

1- پروتز ثابت

پروتز ثابت  دندان معمولا میان مردم با نام روکش دندان شناخته می شود. پس از قرارگیری پروتز ثابت درون دهان، فرد متوجه تفاوت آن با دندان های طبیعی خود نخواهد شد. این پروتزها ظاهر بسیار طبیعی دارند و با سمان های مخصوص برای محافظت از دندان هایی که احتمال شکستن آن ها وجود دارد  و یا جایگزینی دندانهای از دست رفته نصب می شوند و از پروتز های متحرک محبوب ترند.

۲- پروتزمتحرک

گاهی نمی توان از پروتز ثابت دندان و یا ایمپلنت برای جایگزینی دندان های از دست رفته استفاده کرد. در چنین شرایطی، دندانپزشک استفاده از پروتز دندان متحرک را تجویز می کنند. همان طور که از نام پروتز متحرک مشخص است، این پروتزهای دندانی را می توان به راحتی داخل دهان گذاشت و یا برداشت. پروتز دندانی متحرک بین سالمندان بسیار محبوب است؛ اما این بدین معنا نیست که جوانان از آن استفاده نمی‌کنند.

 

انواع پروتز های متحرک دندانی

پروتز کامل دندان یا دست دندان

نوعی پروتز متحرک از جنس آکریل می باشد که مانند هر محصولی، عمر محدودی دارد . اگرفردی همه دندان هایش را از دست داده باشد و متقاضی کاشت ایمپلنت نباشد می تواند از پروتز متحرک کامل استفاده کند.

مزایای پروتز کامل دندان :

  • فول دنچر یا دست دندان کامل قدرت جویدن و تکلم بیمار بی دندان را بازسازی کرده، زیبایی دندان ها و صورت را به شخص برمی گرداند و باعث می شود فرم عضلات لب ها و صورت حفظ شود. البته باید  این پروتز توسط متخصص پروتز ساخته شود و از اصول علمی تبعیت کرده باشد تا باعث تحلیل بیشتر فک ها نشوند.

معایب پروتز کامل :

  • در ابتدا دست دندان گیر و ثبات خوبی دارد اما به تدریج با تحلیل رفتن استخوان و لثه گیر ثبات آن کمتر شده و دهان فرد را زخم می کند. پس پیش از شروع درمان به بیمار پیشنهاد کاشت ایمپلنت داده می شود.

پروتز اوردنچر:

پروتز دندان متحرک اوردنچر در واقع یک دست دندان کامل است که بر روی چند پایه ایمپلنت می نشیند. در اصل باید بگوییم این روش درمانی، مشکل لق بودن دندان های مصنوعی را در دهان، حل می کند.

مزایای پروتز اوردنچر:

  • اوردنچرها به دلیل اینکه بر روی پایه های ایمپلنت سوار می شوند از استحکام بسیار بالاتری نسبت به دست دندان های معمول برخوردار هستند و عمل جویدن را برای فرد بسیار راحت می کنند، این مسئله کمک می کند تا غذای شما راحت تر نیز هضم شود.
  • اوردنچر ها مانند دست دندان های معمول دچار لقی نمی شوند و تکلم در آن ها بهتر انجام می شوند.
  • اوردنچرها باعث جلوگیری از تحلیل استخوان فک می شوند. در این روش چون پروتز بر روی ایمپلنت ها گذاشته می شود، بر خلاف دندان مصنوعی، منجر به تحلیل رفتن استخوان نمی شوند. ایمپلنت ها در اصل همچون ریشه ای مستحکم بر روی استخوان فک قرار گرفته و از چروک شدن و جمع شدن فک به راحتی جلوگیری می نمایند. از طرف دیگر استفاده از اوردنچر می تواند به حفظ ساختار چهره کمک بسیار زیادی نماید.

معایب پروتزاوردنچر:

  • شاید یکی از اصلی‌ ترین معایب اوردنچر برپایه ایمپلنت ضرورت خارج کردن پروتز دندانی در هنگام خواب و قرار دادن آن در یک محیط مرطوب باشد. درواقع در این روش درمان پیشرفته نیز بیمار باید همانند دندان مصنوعی سنتی، شب و قبل از خواب، پروتز را از دهان خود خارج کند که طبیعتا برای او خیلی خوشایند نخواهد بود.

پروتز پارسیل متحرک:

از دست دادن یک یا چند دندان میتواند تاثیرات منفی را در جذابیت چهره شخص داشته باشد. علاوه بر مشکلات ظاهری از دست دادن دندان میتواند باعث ایجاد مشکلات بسیاری در غذا خوردن و یا صحبت کردن نیز شود. پروتز متحرک پارسیل  از انواع پروتز های دندانی است که برای جایگزینی یک یا چند دندان از دست رفته در هر فک استفاده می شود. پروتز پارسیل راه حلی ساده برای پر کردن جای خالی دندان از دست رفته است و زمانی استفاده می شود که تعدادی دندان سالم در هر فک و در ردیف دندان وجود داشته باشد. دندان ها در این نوع پروتز توسط پایه به هم متصل هستند که این پایه شبیه لثه دندان است و تمامی اجزا توسط اسکلت پایه های فلزی به یکدیگر متصل می شوند. از خصوصیات پروتز پارسیل متحرک میتوان به زیبایی، عملکردی همانند دندان های طبیعی و سهولت در عمل جویدن و صحبت کردن اشاره کرد.

انواع پروتز پارسیل متحرک

  • پروتز با بافت اکریلیک
  • پروتز با چارچوب فلزی
  • پروتز انعطاف پذیر ( ژله ای )

نحوه قرارگیری پروتز پارسیل

پروتز پارسیل توسط دندانها نگه داشته می شود.. افراد در ابتدای استفاده از پروتز متحرک ممکن است تا چند هفته احساس خوبی نداشته باشند و هنگام استفاده از شئ خارجی داخل دهان احساس راحتی نکنند. این شرایط طبیعی است و بعد از گذشت مدتی به وجود پروتز در دهان عادت خواهند کرد.

مزایای پروتز متحرک پارسیل

  • برای جای گذاری پروتز پارسیل متحرک نیازی به عمل جراحی نیست و قرار دادن آن در دهان توسط دندانپزشک انجام می شود.
  • پروتز متحرک پارسیل به دندان های مجاور آسیب نمی رساند.
  • پروتزمتحرک پارسیل مانند یک دندان طبیعی عمل میکند و عمل جویدن و صحبت کردن را برای فرد آسان می کند.

توجه داشته باشید که هنگام استفاده از پروتز پارسیل متحرک نباید از غذاهای خیلی سفت و چسبنده استفاده کنید. بهتر است از غذاهای نرم و با قطعات کوچک تر استفاده کنید و با هر دو طرف دهان عمل جویدن را انجام دهید.

معایب پروتز متحرک پارسیل

  • مدت زمان عادت کردن فرد به پروتز طولانی است و موجب ناراحتی فرد می شود.
  • وجود قطعات فلزی ( کلاسپ ها) که روی دندانها قرار میگیرند موجب کاهش زیبایی می شود.
  • نحوه قرارگیری پروتز پارسیل در بیشتر نواحی سطح دهان است و ممکن است بر کیفیت کارکرد دهان هنگام تکلم و چشایی تاثیر بگذارد.
  • در صورت رعایت نادرست بهداشت دهان احتمال ابتلا به عفونت دهانی افزایش پیدا می کند.
  • با تحلیل رفتن استخوان و لثه ها، ممکن است پروتز شل شود و در دهان لق باشد که برای تعویض آن باید به دندانپزشک خود مراجعه کنید.

دستورات لازم جهت نگهداری از پروتز های متحرک:

  • پروتز خود را بلافاصله پس از استفاده، با یک مسواک نرم و مایع دست شویی تمیز کنید، با این کار ذرات چسبیده جدا شده و هر گونه پلاک تشکیل شده در سطح آن زدوده می ‌شود.
  • به خاطر داشته باشید نباید برای تمیز کردن این وسیله از خمیر دندان استفاده کنید چرا که اکثر خمیر دندان‌ها حاوی مواد ساینده هستند و باعث خراشیده شدن سطح پروتز شده و باعث استهلاک آن می‌شوند.
  • بهتر است هنگام تمیز کردن پروتزیک ظرف پر از آب در زیر دست تان‌ قرار دهید، تا اگر به صورت اتفاقی از دست تان رها شد به لبه روشویی یا کاشی و سرامیک کف، برخورد نکند و دچار شکستگی و صدمه نشود.
  • توصیه می شود هر شب پروتز خود را در بیاورید تا لثه ها استراحت کنند و در طول شب د رد نگیرند وهمچنین از عفونت نیزجلوگیری شود.