بسیاری از افراد با گذشت زمان بنا به دلایل متعددی همچون پیری، کشیدن دندان و… دندان های خود را از دست می دهند. این موضوع علاوه بر این که باعث ایجاد مشکل در ظاهر و طرح لبخند شما می شود، می تواند در صحیح جویدن و غذا خوردن شما نیز منفی بگذارد. بسیاری از افراد به دنبال یک روش دائمی برای جایگزین کردن دندان های از دست رفته هستند.
تا چند سال گذشته انجام پروتز متحرک دندان (دندان مصنوعی) میان این افراد بسیار رایج بود. مشکلاتی که این درمان ایجاد می کرد باعث شد که روش بهتری به نام ایمپلنت دندان جایگزین آن شود.
در بسیاری از موارد، افرادی که شرایط مناسبی ندارند، پس از درمان عفونت، کنترل بیماری یا بازسازی استخوان می توانند ایمپلنت انجام دهند. بنابراین پاسخ به این سؤال که چه کسانی نمی توانند ایمپلنت کنند؟، همیشه به معنی ممنوعیت دائمی نیست.
شرایط ایمپلنت دندان
مهم ترین شرایط ایمپلنت دندان عبارت اند از:
- سلامت لثه و نبود عفونت فعال
- وجود استخوان کافی یا امکان پیوند استخوان
- کنترل بودن بیماری های زمینه ای
- تکمیل رشد استخوان فک
- رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان
- اطلاع دادن داروهای مصرفی به دندانپزشک
- کاهش یا کنترل مصرف سیگار
دیابت کنترل نشده، بیماری فعال لثه، عفونت، مصرف سنگین سیگار و بعضی داروها می توانند احتمال عوارض درمان را افزایش دهند.
ایمپلنت برای چه کسانی مناسب است؟
می توان گفت بیشتر افرادی که یک یا چند دندان خود را از دست داده اند، پس از بررسی وضعیت لثه، استخوان فک و سلامت عمومی می توانند کاندید مناسبی برای ایمپلنت دندان باشند.
- افرادی که یک یا چند دندان خود را از دست داده اند.
- افرادی که لثه سالم یا قابل درمان دارند.
- افرادی که استخوان کافی دارند یا امکان پیوند استخوان در آن ها وجود دارد.
- افرادی که بیماری های زمینه ای آن ها کنترل شده است.
- افرادی که بهداشت دهان و دندان را رعایت می کنند.
- افرادی که به دنبال جایگزینی ثابت تر از پروتز متحرک هستند.
- افرادی که رشد فک آن ها کامل شده است.
تشخیص نهایی مناسب بودن درمان، پس از معاینه و بررسی تصاویر رادیوگرافی انجام می شود.
کاشت ایمپلنت دندان برای چه کسانی مناسب نیست؟
باید شرایط زیر را در نظر گرفت.
افراد دارای عفونت فعال دهان و لثه
اگر بیمار آبسه، عفونت دندان یا بیماری فعال لثه داشته باشد، ابتدا باید عفونت درمان شود. انجام ایمپلنت در محیط عفونی می تواند احتمال التهاب و شکست درمان را افزایش دهد.
افراد مبتلا به دیابت کنترل نشده
ایمپلنت برای افراد دیابتی در صورت کنترل مناسب قند خون قابل انجام است. با این حال، دیابت کنترل نشده می تواند احتمال عفونت و تأخیر در ترمیم را افزایش دهد.
بنابراین بیماران باید وضعیت قند خون و داروهای مصرفی خود را به دندانپزشک اطلاع دهد.
افراد سیگاری سنگین
ارتباط میان ایمپلنت و سیگار اهمیت زیادی دارد. سیگار می تواند خون رسانی به لثه را کاهش دهد، ترمیم زخم را کند کند و احتمال التهاب اطراف ایمپلنت را افزایش دهد. سیگار کشیدن همیشه مانع مطلق ایمپلنت دندان نیست، اما افراد سیگاری سنگین باید پیش و پس از جراحی، مصرف دخانیات را طبق نظر دندانپزشک کاهش دهند یا قطع کنند.
کودکان و نوجوانان
کودکان و نوجوانانی که رشد استخوان فک آن ها کامل نشده است، نمی توانند ایمپلنت انجام دهند. ایمپلنت همراه با رشد فک حرکت نمی کند و ممکن است در آینده نسبت به دندان های مجاور در موقعیت نا مناسبی قرار بگیرد. به همین دلیل، سن مناسب ایمپلنت فقط بر اساس عدد سن تعیین نمی شود و تکمیل رشد فک باید بررسی شود.
مصرف کنندگان برخی دارو های خاص
افرادی که داروهای زیر را مصرف می کنند باید حتما دندانپزشک خود را مطلع کنند:
- دارو های پوکی استخوان مانند بیس فسفونات ها
- دارو های ضد انعقاد
- کورتون با مصرف طولانی مدت
- دارو های سرکوب کننده سیستم ایمنی
- بعضی داروهای مورد استفاده در درمان سرطان
مصرف این داروها همیشه مانع قطعی ایمپلنت نیست، اما ممکن است برنامه درمان را تغییر دهد. هیچ دارویی نباید بدون نظر پزشک قطع شود.
افراد با استخوان فک بسیار تحلیل رفته
در صورت کمبود استخوان، ممکن است امکان قرار دادن مستقیم ایمپلنت وجود نداشته باشد. با این حال، ایمپلنت با تحلیل استخوان فک در بسیاری از بیماران پس از پیوند استخوان، لیفت سینوس یا بازسازی استخوان قابل انجام است. میزان تحلیل استخوان با معاینه و تصویر برداری بررسی می شود و بر اساس شرایط فک، مناسب ترین روش درمان انتخاب خواهد شد.
چند سال بعد از کشیدن دندان می توان ایمپلنت کرد؟
در پاسخ به سؤال تا چند سال بعد از کشیدن دندان میتوان ایمپلنت کرد؟ باید گفت محدودیت زمانی مشخصی وجود ندارد. اگر استخوان و لثه شرایط مناسبی داشته باشند، حتی چند سال پس از کشیدن دندان نیز ممکن است ایمپلنت انجام شود. با این حال، هرچه زمان بیشتری بگذرد، احتمال تحلیل استخوان و جا به جایی دندان های مجاور بیشتر می شود.
بهترین زمان برای ایمپلنت بعد از کشیدن دندان
زمان مناسب به شرایط بیمار بستگی دارد:
- گاهی هم زمان با کشیدن دندان
- گاهی چند هفته پس از کشیدن دندان
- در بعضی موارد ۲ تا ۴ ماه بعد
- در صورت عفونت یا کمبود استخوان، پس از درمان و بازسازی
ایمپلنت بعد از ۱۰ سال ممکن است؟
بله، ایمپلنت بعد از ۱۰ سال در بسیاری از افراد امکان پذیر است. اما باید وضعیت استخوان، لثه، فاصله دندان ها و نیاز احتمالی به پیوند استخوان بررسی شود.
اگر سال ها از کشیدن دندان گذشته باشد چه مشکلی ایجاد می شود؟
ممکن است مشکلات زیر ایجاد شوند:
- تحلیل استخوان فک
- حرکت یا کج شدن دندان های مجاور
- بالا یا پایین آمدن دندان مقابل
- کاهش فضای مناسب برای ایمپلنت
- نیاز به پیوند استخوان
- نیاز به ارتودنسی پیش از ایمپلنت
این تغییرات در همه افراد یکسان نیستند و باید با معاینه و تصویر برداری بررسی شوند.
تا چه سنی می توان ایمپلنت کرد؟
برای پاسخ به سؤال تا چه سنی میتوان ایمپلنت کرد؟ باید گفت ایمپلنت محدودیت سنی بالا ندارد.
سن بالا به تنهایی مانع درمان نیست. سالمندان نیز در صورت سلامت عمومی مناسب، کنترل بیماری های زمینه ای و توانایی رعایت بهداشت می توانند ایمپلنت انجام دهند.
محدودیت اصلی مربوط به سنین پایین است. تا زمانی که رشد فک کامل نشده باشد، ایمپلنت توصیه نمی شود. بنابراین سن مناسب ایمپلنت برای هر فرد باید جداگانه بررسی شود.
آیا می شود همه دندان ها را ایمپلنت کرد؟
پاسخ سؤال آیا میشود همه دندانها را ایمپلنت کرد؟ مثبت است؛ اما معمولا برای هر دندان، یک پایه جداگانه قرار داده نمی شود.
در افرادی که تمام دندان های خود را از دست داده اند، چند پایه ایمپلنت در نقاط مشخص فک قرار می گیرد و یک پروتز ثابت یا نیمه ثابت روی آن ها ساخته می شود.
تعداد پایه های مورد نیاز به مقدار و کیفیت استخوان، شرایط فک، نوع پروتز و نحوه توزیع فشارهای جویدن بستگی دارد. در بعضی بیماران می توان از روش هایی مانند ایمپلنت All on 4 یا سایر روش های بازسازی کامل دهان و دندان استفاده کرد.
انتخاب روش مناسب پس از معاینه، تصویر برداری و طراحی طرح درمان انجام می شود.
اگر ایمپلنت نکنیم چه می شود؟
در پاسخ به سؤال اگر ایمپلنت نکنیم چه میشود؟ باید گفت ایمپلنت تنها روش جایگزینی دندان نیست و در بعضی افراد می توان از بریج یا پروتز متحرک استفاده کرد.
اما اگر فضای دندان بدون درمان باقی بماند، ممکن است به مرور مشکلات زیر ایجاد شوند:
- تحلیل استخوان فک
- حرکت دندان های مجاور
- تغییر نحوه جویدن
- افزایش فشار روی دندان های باقی مانده
- تغییر فرم لبخند
- کاهش فضای مناسب برای درمان
- نیاز به درمان های پیچیده تر در آینده
ایمپلنت برای بیماران خاص؛ چه زمانی قابل انجام است؟
ایمپلنت برای افراد دیابتی
ایمپلنت برای افراد دیابتی در صورت کنترل مناسب قند خون امکان پذیر است. در دیابت کنترل نشده ممکن است درمان تا زمان کنترل بیماری به تعویق بیفتد.
ایمپلنت برای بیماران قلبی
ایمپلنت برای بیماران قلبی همیشه ممنوع نیست. امکان درمان به نوع بیماری، داروهای مصرفی و نظر پزشک معالج بستگی دارد.
داروهای قلبی یا ضد انعقاد نباید خودسرانه قطع شوند.
ایمپلنت برای بیماران ام اس
افراد مبتلا به ام اس ممکن است بتوانند ایمپلنت انجام دهند. شدت بیماری، توانایی رعایت بهداشت و داروهایی مانند کورتون یا داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی باید بررسی شوند.
ایمپلنت برای افراد سیگاری
افراد سیگاری می توانند ایمپلنت انجام دهند، اما احتمال عوارض در آن ها بیشتر است. کاهش یا ترک مصرف سیگار می تواند به بهبود نتیجه درمان کمک کند.
چطور بفهمیم کاندید مناسبی برای ایمپلنت هستیم؟
آیا دندان ازدست رفته دارید؟
اگر یک یا چند دندان خود را از دست داده اید، از نظر نیاز اولیه کاندید ایمپلنت هستید؛ اما استخوان و لثه شما نیز باید بررسی شوند.
آیا عفونت فعال لثه دارید؟
اگر آبسه، تورم یا بیماری فعال لثه دارید، ابتدا باید عفونت درمان شود. پس از کنترل عفونت می توان شرایط ایمپلنت را بررسی کرد.
آیا استخوان کافی دارید؟
مقدار استخوان با معاینه و تصویر برداری مشخص می شود. اگر استخوان کافی نباشد، ممکن است پیوند استخوان یا لیفت سینوس لازم باشد.
آیا بیماری زمینه ای شما کنترل شده است؟
اگر دیابت، فشار خون یا بیماری قلبی شما کنترل شده باشد، امکان درمان وجود دارد. بیماری کنترل نشده ممکن است باعث تعویق جراحی شود.
آیا سیگار مصرف می کنید؟
اگر سیگار مصرف می کنید، همچنان می توانید ایمپلنت انجام دهید؛ اما احتمال عوارض بیشتر است و باید برای کاهش یا ترک آن اقدام کنید.
آیا داروی خاص مصرف می کنید؟
مصرف دارو همیشه مانع ایمپلنت نیست. با این حال، دارو های پوکی استخوان، ضد انعقاد، کورتون و داروهای مرتبط با درمان سرطان باید حتما به دندانپزشک اعلام شوند.
چند سال از کشیدن دندان گذشته است؟
حتی اگر سال ها گذشته باشد، ممکن است امکان ایمپلنت وجود داشته باشد. اما احتمال تحلیل استخوان و نیاز به درمان تکمیلی بیشتر می شود.
آیا دندان های کناری جا به جا شده اند؟
اگر دندان های مجاور به فضای خالی حرکت کرده باشند، ممکن است ابتدا ارتودنسی یا اصلاح فضای دندانی لازم باشد.
آیا می توانید بهداشت ایمپلنت را رعایت کنید؟
رعایت بهداشت دهان و دندان، تمیز کردن اطراف ایمپلنت و مراجعه منظم برای چکاپ از شرایط مهم موفقیت درمان است. افرادی که بهداشت دهان و دندان را رعایت نمی کنند، کاندید مناسبی محسوب نمی شوند.
جمع بندی
اینکه فردی در حال حاضر شرایط مناسب برای ایمپلنت را ندارد، همیشه به معنای غیرممکن بودن درمان نیست. بسیاری از محدودیت های ایمپلنت دندان مانند عفونت لثه، دیابت کنترل نشده، کمبود استخوان فک یا مصرف سیگار را می توان پیش از شروع درمان کنترل یا برطرف کرد. همچنین سن بالا یا گذشت چندین سال از کشیدن دندان، به تنهایی مانع کاشت ایمپلنت دندان محسوب نمی شوند. برای مشخص شدن امکان درمان باید سلامت لثه، حجم استخوان فک، بیماری های زمینه ای و داروهای مصرفی هر فرد به صورت دقیق بررسی شوند. در نهایت، تنها پس از معاینه تخصصی و بررسی تصاویر رادیوگرافی می توان مشخص کرد که ایمپلنت قابل انجام است یا بیمار ابتدا به درمان های تکمیلی نیاز دارد.
اگر برای شما این سؤال مطرح است که آیا شرایط لازم برای ایمپلنت دندان را دارید یا خیر، پاسخ دقیق فقط با معاینه، بررسی وضعیت لثه، تصویربرداری و ارزیابی استخوان فک مشخص میشود. عواملی مانند دیابت، مصرف سیگار، تحلیل استخوان، بیماریهای زمینهای، داروهای مصرفی و مدت زمان گذشته از کشیدن دندان میتوانند در انتخاب طرح درمان مؤثر باشند.
سوالات متداول
ارتودنسی دندان اول انجام دهیم یا ایمپلنت دندان؟
در برخی موارد اگر سال ها از کشیده شدن دندان گذشته باشد ممکن است که دندان های کناری به هم نزدیک شده باشند تا فضای خالی را پر کنند به همین دلیل ممکن است فرد به ارتودنسی دندان یا بریس نیاز داشته باشد تا فاصله به حد عادی برسد.
آیا ایمپلنت دندان قدیمی نیاز به جایگزینی دارد؟
ایمپلنت دندان معمولا تا زمانی که آسیب نبیند، نیازی به تعویض ندارد. شما باید هر شش ماه یکبار برای چکاپ دندان های خود به مطب دندانپزشکی مراجعه کنید تا از سالم بودن ایمپلنت دندانی خود مطمئن شوید.
آیا مصرف داروهای بیس فسفونات با درمان ایمپلنت تداخل ایجاد می کند؟
بله، بیس فسفونات می تواند سبب استئونکروز یا مرگ استخوان شود. این عارضه، یک منع مطلق برای کاشت ایمپلنت در نظر گرفته شده است.
برای کاشت ایمپلنت دیجیتال دندان به چند جلسه درمان نیاز است؟
ایمپلنت دندان دیجیتال تنها به یک جلسه درمان نیاز داشته و در واقع بیمار حتی یک روز را هم بدون دندان سپری نمی کند.
دکتر مهناز ارشد
متخصص پروتزهای دندانی، ایمپلنت و زیبایی
متخصص درمان مشکلات مفصل فکی و آپنه خواب
استاد دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران
