شکستن دندان پوسیده اتفاق عجیبی نیست. پوسیدگی می‌تواند از داخل، حجم زیادی از ساختار دندان را تخریب کند؛ در حالی که ظاهر خارجی دندان هنوز نسبتاً سالم به نظر می‌رسد. در چنین شرایطی ممکن است هنگام جویدن غذا، خوردن آجیل یا حتی بدون وارد شدن ضربه شدید، ناگهان بخشی از دیواره دندان بشکند.
اما آیا دندان شکسته ترمیم می‌شود؟ در بسیاری از موارد بله. حتی اگر بخشی از تاج دندان یا یکی از دیواره‌های آن از بین رفته باشد، ممکن است بتوان دندان را با روش‌هایی مانند ترمیم کامپوزیتی، بیلداپ، درمان ریشه یا روکش بازسازی کرد. تصمیم نهایی به میزان بافت سالم باقی‌مانده، عمق شکستگی، وضعیت ریشه و عصب دندان بستگی دارد.
چرا دندان پوسیده ناگهان می‌شکند؟
پوسیدگی همیشه از سطح خارجی دندان قابل مشاهده نیست. گاهی مینا در ظاهر نسبتاً سالم باقی می‌ماند اما بخش‌های زیرین دندان به‌تدریج تخریب می‌شوند. با نازک شدن دیواره‌ها، دندان توان تحمل فشار طبیعی جویدن را از دست می‌دهد و ممکن است بخشی از آن ناگهان جدا شود.
گاهی بیمار هنگام غذا خوردن متوجه می‌شود تکه‌ای سخت داخل دهانش قرار گرفته یا ناگهان لبه تیزی را با زبان احساس می‌کند. این حالت می‌تواند نشانه شکستن دیواره دندان پوسیده یا شکستن بخشی از ترمیم قدیمی باشد.
دلایل دیگری نیز می‌توانند باعث شکستگی شوند، از جمله:
- پوسیدگی گسترده و درمان‌نشده
- ضعیف شدن دیواره دندان پس از یک پرکردگی بزرگ
- جویدن اجسام یا غذاهای بسیار سفت
- ضربه به دندان
- دندان قروچه یا فشار بیش از حد روی دندان‌ها
- شکستن دندان عصب‌کشی شده
- وجود ترک‌های قبلی در ساختار دندان
اگر قبل از شکستگی علائمی مانند درد، حساسیت به سرما و گرما یا گیر کردن غذا داشته‌اید، بهتر است درباره علائم پوسیدگی دندان نیز اطلاعات بیشتری کسب کنید.
آیا دندان شکسته ترمیم می‌شود؟
بسیاری از دندان‌های شکسته قابل درمان هستند. مهم‌تر از اندازه ظاهری قسمتی که شکسته، وضعیت بخش باقی‌مانده دندان است. ممکن است نصف تاج یک دندان از بین رفته باشد اما ریشه و قسمت‌های باقی‌مانده شرایط مناسبی برای بازسازی داشته باشند.
در مقابل، گاهی شکستگی کوچکی دیده می‌شود اما ترک تا قسمت عمیق ریشه امتداد پیدا کرده است و درمان را پیچیده‌تر می‌کند.
برای مشخص شدن اینکه دندان شکسته درست می‌شود یا خیر، معمولاً موارد زیر بررسی می‌شوند:
- مقدار بافت سالم باقی‌مانده دندان
- محل و عمق شکستگی
- وضعیت ریشه دندان
- وجود یا عدم وجود پوسیدگی عمیق
- وضعیت عصب دندان
- سلامت لثه و استخوان اطراف دندان
- میزان فشار واردشده به دندان هنگام جویدن
اگر نصف دندان شکسته باشد، قابل ترمیم است؟
یکی از پرتکرارترین سؤال‌ها این است که «دندانی که نصفش شکسته درست می‌شود؟». پاسخ در بسیاری از موارد مثبت است، اما روش درمان به شرایط دندان بستگی دارد.
اگر قسمت مناسبی از تاج و ریشه سالم باقی مانده باشد، ممکن است بتوان دندان را با کامپوزیت، بیلداپ یا روکش بازسازی کرد. اگر شکستگی به پالپ یا عصب رسیده باشد، احتمال دارد ابتدا درمان ریشه لازم باشد.
بنابراین نصف شدن ظاهری دندان به‌تنهایی معیار کشیدن آن نیست.
ترمیم دندانی که دیواره ندارد چگونه انجام می‌شود؟
گاهی پوسیدگی یا شکستگی باعث می‌شود یک یا چند دیواره دندان کاملاً از بین برود. در این شرایط نمی‌توان فقط بر اساس ظاهر دندان تصمیم گرفت که قابل نگهداری است یا خیر.
اگر بخش مناسبی از ساختار سالم دندان برای نگهداری ترمیم باقی مانده باشد، ممکن است امکان بازسازی دندان با بیلداپ وجود داشته باشد. اگر بافت باقی‌مانده بسیار ضعیف باشد، ممکن است پس از بازسازی اولیه، استفاده از روکش یا سایر ترمیم‌های غیرمستقیم برای محافظت از دندان بررسی شود.
روش های ترمیم دندان شکسته چیست؟
روش درمان بر اساس میزان آسیب انتخاب می‌شود و یک روش واحد برای همه دندان‌های شکسته مناسب نیست.
ترمیم دندان شکسته با کامپوزیت
در شکستگی‌های محدود، زمانی که مقدار مناسبی از ساختار سالم دندان باقی مانده باشد، ممکن است بتوان دندان را با مواد همرنگ یا کامپوزیت بازسازی کرد.
در این روش پس از برداشتن پوسیدگی‌ها و آماده‌سازی مناسب سطح دندان، کامپوزیت به ساختار دندان متصل شده و فرم طبیعی تاج بازسازی می‌شود.
برای آشنایی بیشتر با این ماده میتوانید صفحه کامپوزیت دندان را مطالعه کنید.
بیلداپ دندان شکسته
وقتی بخش قابل توجهی از تاج دندان از بین رفته اما هنوز مقدار مناسبی از ساختار قابل حفظ وجود دارد، ممکن است از روش بیلداپ برای بازسازی تاج استفاده شود.
هدف در بیلداپ، بازسازی قسمت‌های از دست رفته و حفظ حداکثری ساختار طبیعی باقی‌مانده دندان است.
روکش برای دندان شکسته
اگر دندان مقدار زیادی از ساختار خود را از دست داده باشد و خطر شکستن قسمت باقی‌مانده بالا باشد، ممکن است پس از آماده‌سازی و بازسازی مناسب، استفاده از روکش دندان بررسی شود.
انتخاب بین بیلداپ، روکش یا روش‌های دیگر فقط بر اساس اینکه «چقدر از دندان شکسته» انجام نمی‌شود؛ کیفیت و محل ساختار باقی‌مانده نیز اهمیت زیادی دارد.
شکستن دندان عصب کشی شده؛ آیا قابل بازسازی است؟
دندان عصب‌کشی شده نیز ممکن است دچار شکستگی شود، به‌ویژه اگر بخش زیادی از تاج دندان قبلاً در اثر پوسیدگی یا درمان‌های قبلی از بین رفته باشد.
اگر شکستگی محدود به تاج باشد و ریشه قابل نگهداری باشد، در بسیاری از موارد هنوز امکان بازسازی وجود دارد. بسته به میزان بافت باقی‌مانده ممکن است بیلداپ، بازسازی تاج یا روکش مورد نیاز باشد.
اما اگر شکستگی به شکل نامناسبی به زیر لثه یا ریشه امتداد یافته باشد، شرایط متفاوت خواهد بود و باید امکان حفظ دندان به‌صورت دقیق بررسی شود.
اطلاعات تکمیلی درباره این گروه از دندان‌ها را میتوانید در مقاله طول عمر دندان عصب کشی شده مطالعه کنید.
ترمیم دندان شکسته از ریشه امکان پذیر است؟
عبارت «شکستگی از ریشه» می‌تواند به وضعیت‌های مختلفی اشاره داشته باشد. گاهی تاج دندان تا نزدیکی لثه شکسته اما خود ریشه سالم است؛ در شرایط دیگر ترک یا شکستگی واقعاً وارد ریشه شده است.
این دو وضعیت درمان یکسانی ندارند. اگر ریشه سالم و قابل استفاده باشد ممکن است امکان بازسازی دندان وجود داشته باشد. اما بعضی شکستگی‌های عمیق ریشه ممکن است باعث شوند امکان نگهداری دندان محدود یا غیرممکن شود.
بنابراین برای پاسخ به سؤال «آیا دندانی که فقط ریشه‌اش باقی مانده درست می‌شود؟» معمولاً معاینه و تصویر رادیولوژی لازم است.
اگر دیواره دندان پر شده بشکند چه کنیم؟
شکسته شدن دیواره دندان پرشده می‌تواند به دلیل پوسیدگی مجدد، ضعف دیواره باقی‌مانده یا فشار زیاد اتفاق بیفتد.
در چنین شرایطی ممکن است فقط ترمیم قبلی نیاز به تعویض داشته باشد یا اینکه ساختار دندان به بازسازی گسترده‌تری احتیاج پیدا کرده باشد.
بهتر است قسمت شکسته را دستکاری نکنید و تا زمان معاینه از جویدن غذاهای سخت با همان سمت دهان خودداری کنید.
دندان شکسته جلو چگونه ترمیم می‌شود؟
در دندان‌های جلو علاوه بر استحکام، بازگرداندن شکل، رنگ و تناسب ظاهری نیز اهمیت زیادی دارد.
شکستگی‌های کوچک ممکن است با کامپوزیت بازسازی شوند. در شکستگی‌های گسترده‌تر، وضعیت عصب و مقدار بافت سالم باقی‌مانده تعیین می‌کند چه درمانی مناسب است.
ترمیم دندان شکسته عقب چگونه است؟
دندان‌های آسیاب فشار بیشتری هنگام جویدن تحمل می‌کنند. به همین دلیل در انتخاب درمان برای دندان شکسته عقب، میزان ساختار باقی‌مانده و مقاومت دندان در برابر فشار اهمیت زیادی دارد.
گاهی یک ترمیم مستقیم کافی است و در موارد دیگر ممکن است نیاز به بازسازی گسترده‌تر یا محافظت بیشتر از تاج دندان وجود داشته باشد.
چه دندانی قابل ترمیم نیست؟
هیچ‌یک از نشانه‌های ظاهری به تنهایی مشخص نمی‌کنند که یک دندان باید کشیده شود. با این حال، در بعضی شرایط امکان نگهداری دندان بسیار محدود می‌شود.
برای مثال:
- بعضی شکستگی‌های عمیق و نامناسب ریشه
- از بین رفتن گسترده ساختار قابل استفاده دندان
- برخی موارد پوسیدگی بسیار عمیق و غیرقابل بازسازی
- شرایط نامناسب استخوان و بافت‌های نگهدارنده دندان
تصمیم برای خارج کردن دندان باید پس از بررسی امکان بازسازی انجام شود؛ زیرا در صورت قابل حفظ بودن، نگهداری دندان طبیعی معمولاً ارزش زیادی دارد.
اگر دندان پوسیده یا شکسته شد چه کار کنیم؟
اگر بخشی از دندان شما شکسته است:
- با سمت آسیب‌دیده غذاهای سفت نجوید.
- دندان را با دست یا وسایل مختلف دستکاری نکنید.
- اگر لبه دندان تیز شده، مراقب زبان و بافت داخل گونه باشید.
- در صورت درد، تورم یا حساسیت شدید، مراجعه را به تعویق نیندازید.
- اگر تکه‌ای از دندان جدا شده است، در صورت امکان آن را همراه خود به دندانپزشک ببرید.
آیا دندان شکسته خودش را ترمیم می‌کند؟
خیر. مینای از دست رفته یا قسمت شکسته تاج دندان مانند پوست یا استخوان دوباره به همان شکل رشد نمی‌کند. در مراحل بسیار اولیه تغییرات معدنی سطح مینا ممکن است قابل کنترل باشند، اما وقتی بخشی از ساختار دندان واقعاً شکسته یا از بین رفته است، برای بازگرداندن فرم و عملکرد دندان به درمان دندانپزشکی نیاز است.
سوالات متداول درباره دندان پوسیده و شکسته
آیا دندان شکسته ترمیم می‌شود؟
در بسیاری از موارد بله. مقدار بافت سالم باقی‌مانده، محل شکستگی، سلامت ریشه و وضعیت عصب تعیین می‌کنند که دندان با ترمیم، بیلداپ، روکش یا روش دیگری قابل بازسازی است یا خیر.
اگر نصف دندان بشکند چه کار کنیم؟
با دندان آسیب‌دیده غذای سفت نجوید و برای بررسی مقدار بافت باقی‌مانده مراجعه کنید. نصف شدن دندان الزاماً به معنی نیاز به کشیدن نیست و بسیاری از دندان‌ها هنوز قابل بازسازی هستند.
ترمیم دندانی که دیواره ندارد امکان پذیر است؟
ممکن است امکان‌پذیر باشد. تصمیم به مقدار و کیفیت نسج سالم باقی‌مانده و محل شکستگی بستگی دارد. در بعضی موارد بیلداپ انجام می‌شود و گاهی درمان‌های دیگری برای محافظت از دندان لازم است.
دندان عصب کشی شده که شکسته قابل ترمیم است؟
اگر ریشه و ساختار باقی‌مانده شرایط مناسبی داشته باشند، در بسیاری از موارد دندان عصب‌کشی شده شکسته قابل بازسازی است. عمق شکستگی و میزان بافت باقی‌مانده باید بررسی شود.
آیا دندانی که فقط ریشه آن باقی مانده قابل بازسازی است؟
در بعضی موارد بله، اما فقط باقی ماندن ریشه برای تصمیم‌گیری کافی نیست. وضعیت ریشه، مقدار نسج قابل استفاده، محل شکستگی و سلامت بافت‌های اطراف باید بررسی شوند.
شکستن دیواره دندان پر شده خطرناک است؟
این اتفاق باید بررسی شود؛ زیرا ممکن است فقط بخشی از ترمیم شکسته باشد یا پوسیدگی و ضعف ساختار دندان در زیر ترمیم وجود داشته باشد. ادامه جویدن روی دندان می‌تواند شکستگی را گسترده‌تر کند.
دکتر مهناز ارشد
متخصص پروتزهای دندانی، ایمپلنت و زیبایی
متخصص درمان مشکلات مفصل فکی و آپنه خواب
استاد دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران
