آپنه خواب و خروپف Sleep Apnea & Snoring

رابطه اسلیپ آپنه Obstructive Sleep Apnea با دندانپزشکی زیبایی Esthetic Dentistry


دکتر مهناز ارشد. متخصص پروتزهای دندانی، ایمپلنت و زیبایی
اسلیپ آپنه Obstructive Sleep Apnea ﯾﮏ اﺧﺘﻼل ﺧﻮاب اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻮﻗﻒ ﯾﺎ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻨﻔﺲ ﺑﺮای ﻣﺪﺗﯽ ﮐﻮﺗﺎه اﻣﺎ ﺑﺎ ﺗﻌﺪاد ﺑﺎر زﯾﺎد در ﻃﻮل ﺧﻮاب ﻣﯽﺷﻮد. ﺗﻌﺪاد زﯾﺎدی ﺗﻮﻗﻒ در ﯾﮏ ﺷﺐ اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ ده ﻫﺎ ﯾﺎ ﺣﺘﯽ ﺻﺪﻫﺎ ﺑﺎر. ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮای ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺛﺎﻧﯿﻪ ﯾﺎ ﺣﺘﯽ ﭼﻨﺪﯾﻦ دﻗﯿﻘﻪ ﻃﻮل ﮐﺸﯿﺪه و ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻫﺮ ﮐﺪام از اﯾﻦ دوره ﻫﺎ ﯾﮏ »آﭘﻨﻪ« ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽﺷﻮد. اﮐﺜﺮ اﯾﻦ دورهﻫﺎ ﺑﺎ ﺻﺪای ﺧﺮﺧﺮ ﺑﻠﻨﺪ ﻫﻤﺮاه اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺑﻌﻀﯽ ﻣﻮارد ﺑﺎ ﺻﺪا و اﺣﺴﺎس ﺧﻔﮕﯽ ﻫﻤﺮاه ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ در آن ﻓﺮد ﻧﺎﮔﻬﺎن ﺑﺎ ﺣﺎﻟﺖ ﺧﻔﮕﯽ از ﺧﻮاب ﺑﯿﺪار ﻣﯽ ﺷﻮد.
دندانپزشکی “زیبایی” با زیباترکردن لبخند و ایجاد اعتماد به نفس به فرد ، زندگی فرد را دلپذیرتر می کند. تنفس با اختلال در خواب Sleep-disordered breathing ، اعم از خروپف snoring تا آپنه انسدادی درخواب obstructive sleep apnea (OSA) ، ارتباط بسیار روشنی ، مستقیم و چشمگیر را با ساییدن دندانها بر روی هم و دندان قروچه tooth grinding and clenching نشان می دهد.
براکسیسم bruxism یا دندان قروچه اغلب در بیماران خروپف و انسداد خواب (OSA) مشاهده می شود. قدرتمندترین اقدام رفلكس توسط پستانداران ، محافظت از راه هوایی است. شواهد روشنی وجود دارد مبنی بر اینکه عمل چفت شدن دندان ها منجر به افزایش اندازه راه هوایی خواهد شد. دندانپزشکی، استرس و عادت را از دلایل بروز این پدیده دانسته است. انسداد راه هوایی ممکن است سرآغاز دنباله طولانی دندان قروچه و کلنچ clenching در بیمار مبتلا به آپنه خواب باشد. ترمیم های دندانی ممکن است در نتیجه یک بیماری OSA و خروپف تشخیص داده نشده و درمان نشده از بین برود.
هیچ گروهی از متخصصان بهداشت و درمان ایده آل تر از دندانپزشکان جهت تشخیص افرادی که دارای اختلال در خواب هستند نمی باشد. بیماران دندانپزشکان خود را بطور منظم و مداوم می بینند. هیچ چیز زیبایی در مورد ظاهر شدن یک بیمار خروپف با فک افتاده معمول همراه با تولید صداهای زشت وجود ندارد.
در پزشکی جهت درمان آپنه CPAP تجویز می شود ولی استفاده و مدیریت دستگاه دشوار است. در پیدا کردن ماسک متناسب با آن مشکلاتی وجود دارد. این وسیله نیاز دارد که در هنگام خواب ، پوشنده توسط شیلنگ به “دمنده” وصل شود ، که این امکان را برای چرخاندن سر محدود می کند.. در بیمار مبتلا به آپنه خواب خفیف ، استفاده از دستگاه CPAP به دلیل سختی استفاده از آن طرفداری ندارد.
استفاده از دستگاههای داخل دهانی برای درمان آپنه انسدادی و خروپف پس از اواخر دهه 1980 رایج شد. اولین استفاده ثبت شده از دستگاه جلو آورنده موقعیت زبان برای کاهش OSA در سال 1934 می باشد. این دستگاه زبان را جلوتر میکشید و درنتیجه در هنگام خواب زبان به ته حلق رها نمی شد و خروپف درمان می شد. از سال 1990 تحقیقات بسیار زیادی انجام شده است که سرانجام منجر به انتشار مقاله آکادمی خواب آمریکا در مورد استفاده از وسایل داخل دهانی در درمان آپنه خواب و خروپف شد.
ﺳﻨﺪرم وﻗﻔﻪ ﺗﻨﻔﺴﯽ ﺧﻮاب و خروپف ﻣﺸﮑﻞ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺷﺎﯾﻌﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ افراد زیادی را در جامعه درگیر کرده است. ﻋﻼﺋﻢ اﯾﻦ ﺳﻨﺪرم ﺷﺎﻣﻞ ﺧﺮوﭘﻒ و اﻧﻘﻄﺎع ﮐﺎﻣﻞ ﯾﺎ ﺟﺰﺋﯽ ﻣﺴﯿﺮ ﻫﻮاﯾﯽ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ. در ﮐﻨﺎر اﯾﻦ ﺳﻨﺪرم، ﺧﺮوﭘﻒ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﻣﺸﮑﻞ دﯾﮕﺮی اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺪود 40-60% ﺑﺰرﮔﺴﺎﻻن را ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻼت ﺗﻨﻔﺲ در ﺧﻮاب ﻣﻮاﺟﻪ ﮐﺮده اﺳﺖ. ﻫﺮدوی اﯾﻦ ﻣﺸﮑﻼت در ﻃﻮل روز ﺧﻮد را ﺑﺎ ﻋﻼﺋﻤﯽ ﭼﻮن ﺧﻮاب آﻟﻮدﮔﯽ ﺷﺪﯾﺪ، خستگی، ﻧﺎﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ ﻋﺼﺒﯽ-ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ، ﻋﺪم ﺗﻌﺎدل ﻣﺰاج و … ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻋﻤﻠﮑﺮد و ﮐﯿﻔﯿﺖ زﻧﺪﮔﯽ میﮔﺮدد. ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﺟﺪﯾﺪ ارﺗﺒﺎط ﻓﺰاﯾﻨﺪه ای ﺑﯿﻦ اﯾﻦ ﻣﺸﮑﻼت ﺗﻨﻔﺴﯽ و ﺣﻮادث راﻧﻨﺪﮔﯽ، ﻣﺸﮑﻼت ﻗﻠﺒﯽ-ﻋﺮوﻗﯽ و ﭘﺎﺳﺦ دﻫﯽ ﺑﯿﻤﺎران ﺑﻪ درﻣﺎن ﻣﺸﮑﻼت دﯾﮕﺮ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﻧﺪ. در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ استاندارد طلایی درﻣﺎن اﭘﻨﻪ ﺧﻮاب درﻣﺎن CPAP و یا اﺳﺘﻔﺎده از دﺳﺘﮕﺎه ﻓﺸﺎر ﻣﺜﺒﺖ داﺋﻢ ﺑﺮ ﻣﺠﺎری ﻫﻮاﯾﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ وﻟﯽ ﺑﺎ اﯾﻦ وﺟﻮد ﺑﺴﯿﺎری از ﺑﯿﻤﺎران ﺑﺪﻟﯿﻞ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﺎﻻ و دﺷﻮاری اﺳﺘﻔﺎده، درﻣﺎن ﻫﺎی دﯾﮕﺮ را ﺗﺮﺟﯿﺢ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ. در ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﻮارد اﺑﺘﻼ ﺑﻪ اﭘﻨﻪ ﺷﺪﯾﺪ ﺑﯿﻤﺎران ﺗﺤﺖ ﻋﻤﻞ ﺟﺮاﺣﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ وﻟﯽ در ﻣﻮارد ﺧﻔﯿﻒ ﺗﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ از اﭘﻼﯾﻨﺲ ﻫﺎی دﻫﺎﻧﯽ Oral appliance ﺑﺮای درﻣﺎن اﭘﻨﻪ اﻧﺴﺪادی و خروپف در اﯾﻦ ﺑﯿﻤﺎران اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮔﺮدد و ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ اﺛﺮ اﯾﻦ اﭘﻼﯾﻨﺲ ﻫﺎ در ﺑﯿﻤﺎران ﻣﺘﻼ ﺑﻪ آﭘﻨﻪ ی اﻧﺴﺪادی و خروپف ﺧﻔﯿﻒ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ . اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺮوﺗﺰ ﻫﺎی داخل دﻫﺎﻧﯽ از درﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﻮﻓﻖ و ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺤﻤﻞ ﺑﺮای اﯾﻦ ﺑﯿﻤﺎران اﺳﺖ. اﺳﺘﻔﺎده از اﯾﻦ درﻣﺎن ﻏﯿﺮﺗﻬﺎﺟﻤﯽ در 80% ﺑﯿﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻣﺸﮑﻞ ﺧﻔﯿﻒ ﺗﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻮﻓﻖ ﮔﺰارش ﺷﺪه و درﻣﻮرد ﺑﯿﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻣﺸﮑﻞ ﺷﺪﯾﺪ در 60% ﻣﻮارد ﺑﺎ ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ ﻫﻤﺮاه ﺑﻮده اﺳﺖ.
ﻫﺪف از اﯾﻦ درﻣﺎن ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺟﻠﻮ و ﭘﺎﯾﯿﻦ ﮐﺸﯿﺪن ﻓﮏ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻪ ﻫﺪف ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﺑﺎز ﻣﺎﻧﺪن ﻣﺴﯿﺮ ﺗﻨﻔﺴﯽ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻣﯿﺰان ﺣﺮﮐﺖ رو ﺑﻪ ﺟﻠﻮ و ﭘﺎﯾﯿﻦ ﻓﮏ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﯽ در ﺗﺎﺛﯿﺮﮔﺬاری و ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ درﻣﺎن دارد و ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺣﺮﮐﺖ ﻓﮏ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺎزﺷﺪن ﺣﺪاﮐﺜﺮی ﻣﺴﯿﺮ ﺗﻨﻔﺴﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. وﻟﯽ از ﻃﺮﻓﯽ اﯾﻦ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻨﺪﯾﺒﻞ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻬﺎی ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ آزردن ﮐﻨﺪﯾﻞ ﻣﻨﺪﯾﺒﻞ و دﯾﺴﮏ ﻣﻔﺼﻠﯽ و درﻧﺘﯿﺠﻪ اﯾﺠﺎد ﻣﺸﮑﻼت در ﻣﻔﺼﻞ TMJ ﻧﺸﻮد. اﺳﺘﻔﺎده از دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎی جلو آورنده ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ دﻧﺪاﻧﯽ و ﻓﮑﯽ ﺑﺮای درمان ﻣﺸﮑﻞ وﻗﻔﻪ ﺗﻨﻔﺴﯽ در ﺧﻮاب روز ﺑﻪ روز ﺷﯿﻮع ﺑﯿﺸﺘﺮی ﭘﯿﺪا ﻣﯿﮑﻨﺪ. ﻫﺮﭼﻨﺪ اﯾﻦ ﻧﻮع درﻣﺎن ﻧﯿﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻏﻠﺐ درﻣﺎن ﻫﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻋﻮارض ﻧﺎﺧﻮاﺳﺘه ای ﻫﻤﺮاه ﺷﻮد. اﯾﻦ ﻋﻮارض ﻣﯿﺘﻮاﻧﺪ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺸﮑﻼت ﺑﺰاﻗﯽ، درد دﻧﺪان، اﻓﺰاﯾﺶ اورﺟﺖ و اورﺑﺎﯾﺖ، دررﻓﺘﮕﯽ ﮐﻨﺪﯾﻞ ﻣﻨﺪﯾﺒﻞ و … ﺑﺎﺷﺪ. در اﯾﻦ ﺑﯿﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻧﺸﺎن داده اﻧﺪ ﺗﻐﯿﯿﺮات در اﮐﻠﻮژن دﻧﺪاﻧﻬﺎ ﺷﺎﯾﻌﺘﺮﯾﻦ ﻋﺎرﺿﻪ اﺳﺘﻔﺎده از اﯾﻦ دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎ اﺳﺖ و ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ در ﺑﺮﺧﯽ ﺑﯿﻤﺎران دﯾﺪه ﻣﯿﺸﻮد. در نتیجه نکته مهم انجام این درمان توسط متخصص پروتزهای دندانی و کنترل مداوم اکلوژن و مفصل می باشد تا عوارضی ایجاد نکند.