روکش دندانم افتاده چه کار کنم؟

افتادن روکش دندان همیشه به معنی از بین رفتن کامل آن نیست و در بسیاری از موارد می ‌توان آن را دوباره چسباند. نکته مهم این است که بی ‌توجهی به این وضعیت می ‌تواند خیلی سریع دندان زیر روکش را درگیر کند و مشکلاتی مثل پوسیدگی، درد شدید، حساسیت به سرما و گرما، التهاب لثه و حتی عفونت ایجاد شود.

در لحظه ‌ای که روکش دندان می ‌افتد، مهم ‌ترین کار این است که آرامش خود را حفظ کنید. روکش را نگه دارید، آن را تمیز کنید، روی آن سمت دهان غذا نجوید و در اولین فرصت به دندانپزشک مراجعه کنید. در بسیاری از موارد با یک چسباندن ساده مشکل حل می ‌شود، اما تأخیر می ‌تواند شرایط را پیچیده کند.

چرا روکش دندان می ‌افتد؟

بسیاری از افراد بعد از افتادن روکش دندان این سؤال را می ‌پرسند که «روکش دندان چرا می افتد؟». واقعیت این است که افتادن تاج دندان به دلیل یک مشکل زمینه ‌ای اتفاق می ‌افتد و به ندرت بدون علت است. گاهی مشکل فقط ضعیف شدن چسب است، اما در بعضی موارد پوسیدگی یا آسیب دندان زیر روکش باعث جدا شدن آن می‌ شود.

ضعیف شدن چسب دندانپزشکی

یکی از شایع‌ ترین علت ‌های افتادن روکش دندان، ضعیف شدن چسب دندانپزشکی است. چسب روکش در محیط مرطوب دهان قرار دارد و هر روز تحت فشار جویدن، نوشیدنی‌ های سرد و گرم و تغییرات دمایی قرار می‌ گیرد. به مرور زمان این فشار ها باعث کاهش قدرت اتصال می‌ شود. در این شرایط  بیمار ابتدا احساس می ‌کند روکش کمی حرکت می ‌کند یا هنگام غذا خوردن صدای خفیفی ایجاد می ‌شود. اگر این مرحله نادیده گرفته شود، روکش به طور کامل جدا می ‌شود. گاهی افتادن روکش دندان در خواب نیز به همین دلیل اتفاق می ‌افتد.

پوسیدگی زیر روکش

پوسیدگی زیر روکش یکی از مهم‌ ترین و جدی‌ ترین دلایل افتادن روکش دندان است. اگر بهداشت دهان و دندان به خوبی رعایت نشود، باکتری ‌ها در لبه روکش تجمع پیدا می‌ کنند و به مرور باعث پوسیدگی دندان می ‌شوند. در بسیاری از مواقع پوسیدگی زیر روکش بدون درد پیشرفت می ‌کند و بیمار متوجه آن نمی ‌شود. زمانی که پوسیدگی گسترده می ‌شود، ساختار دندان ضعیف می ‌شود و روکش دیگر اتصال محکمی ندارد. در این مرحله روکش دندان درآمده یا کاملا جدا می‌ شود. پوسیدگی زیر روکش اگر درمان نشود، می ‌تواند باعث درگیری عصب دندان و حتی از دست رفتن دندان شود.

فشار زیاد و دندان قروچه

فشار بیش از حد روی دندان‌ ها یکی دیگر از علت‌ های رایج افتادن روکش دندان است. افرادی که دندان قروچه دارند یا در طول روز دندان‌ های خود را روی هم فشار می ‌دهند، نیروی زیادی به روکش وارد می ‌کنند. این فشار مداوم باعث ضعیف شدن چسب و لق شدن روکش دندان می ‌شود. در بعضی بیماران حتی روکش دندان شکسته می ‌شود یا دندان زیر آن ترک می ‌خورد. اگر دندان قروچه درمان نشود، احتمال افتادن مجدد روکش حتی بعد از درمان نیز بالا خواهد بود.

شکستن دندان زیر روکش

گاهی مشکل اصلی خود روکش نیست و دندان زیر آن آسیب دیده است. اگر دندان زیر روکش ترک بخورد یا بشکند، روکش دیگر پایه محکمی ندارد و جدا می‌ شود. این اتفاق معمولا هنگام جویدن غذاهای سفت، شکستن یخ یا وارد شدن ضربه رخ می ‌دهد. در بعضی موارد نیز دندان به دلیل پوسیدگی ضعیف شده و تحمل فشار را ندارد.

عمر بالای روکش

هر روکش عمر مشخصی دارد. حتی بهترین روکش ‌ها نیز بعد از چند سال ممکن است دچار فرسودگی شوند. افتادن روکش زیرکونیا یا سایر انواع روکش بعد از گذشت زمان می ‌تواند طبیعی باشد، به ‌ویژه اگر فشار زیادی به دندان وارد شود یا مراجعات دوره ‌ای انجام نشود.

افتادن روکش دندان با پین

افتادن و شل شدن روکش دندان با پین نیز به دلایل ذکر شده در بالا می باشد. با این  تفاوت که در اکثر مواقع روکش وقتی با پین خارج می شود که پوسیدگی عمیق باشد و به ریشه دندان رسیده  باشد  و یا دندان  از ریشه کشسته باشد در این صورت باید دندان کشیده  و با ایمپلنت جایگزین شود.

بعد از افتادن روکش دندان چه کار کنیم؟

این مهم ‌ترین سؤال بیمار بعد از جدا شدن روکش است. اقدامات اولیه می ‌توانند نقش مهمی در حفظ دندان داشته باشند.

روکش را نگه دارید

اولین و مهم ‌ترین کار این است که روکش دندان را دور نیندازید. بسیاری از بیماران تصور می‌ کنند روکش دیگر قابل استفاده نیست، در حالی که در بسیاری از موارد امکان چسباندن روکش دندان وجود دارد. حتی اگر روکش کمی آسیب دیده باشد، باز هم باید توسط دندانپزشک بررسی شود.

آن را تمیز کنید

روکش را با آب سرد یا ولرم به آرامی تمیز کنید. از خمیر دندان ساینده یا مواد ضد عفونی قوی استفاده نکنید. تمیز بودن روکش کمک می‌ کند دندانپزشک بهتر وضعیت آن را بررسی کند.

بدون مشورت از چسب خانگی استفاده نکنید

استفاده از چسب‌ های خانگی یکی از خطرناک‌ ترین اشتباهات بعد از افتادن تاج دندان است. بعضی افراد از چسب قطره ‌ای یا انواع چسب صنعتی استفاده می ‌کنند تا روکش را دوباره سر جای خود قرار دهند. این مواد برای دهان طراحی نشده ‌اند و می ‌توانند باعث سوختگی لثه، آسیب به دندان و دشوار شدن درمان شوند. چسب موقت روکش دندان باید فقط توسط دندانپزشک استفاده شود.

روی آن سمت غذا نجوید

بعد از افتادن روکش دندان، دندان زیر آن بدون محافظ باقی می‌ ماند و نسبت به فشار بسیار حساس می ‌شود. جویدن غذا روی آن سمت می ‌تواند باعث درد بعد از افتادن روکش یا حتی شکستگی دندان شود.

سریع مراجعه کنید به دندانپزشک

درمان افتادن روکش باید در کوتاه ‌ترین زمان انجام شود. هرچه زمان بیشتری بگذرد، احتمال پوسیدگی، التهاب لثه و حساسیت شدید بیشتر می ‌شود.

کلیک کنید: چگونه بهترین روکش دندان را انتخاب کنیم؟

انواع چسب دندانپزشکی (بر اساس مدت دوام)

چسپ ‌های دندانی برای روکش‌ ها و سایر ترمیم‌ ها بر اساس مدت زمان استفاده و ترکیب آن ها طبقه بندی می‌ شوند. وقتی صحبت از دوام به میان می‌ آید، سمان‌‌ های دندان به دو دسته موقت و دائم تقسیم می شوند.

چسب موقت روکش دندان

چسب موقت، به منظور ثابت کردن روکش‌ ها برای یک مدت زمان کوتاه استفاده می ‌شود. متخصص دندانپزشک از این نوع چسپ روکش دندان در شرایطی استفاده می‌ کند که می‌ خواهد پاسخ (واکنش) دندان‌ شما را نسبت به درمان انجام شده، مشاهده و ارزیابی کند. سمان‌ های موقت معمولا از اوژنول، روغن زیتون و پراکسید روی ساخته می‌ شوند.

برخی از مهم‌ ترین ویژگی های چسب روکش موقت عبارتند از:

• چسبندگی خوبی روی دندان‌ و همچنین روی روکش ‌دندان ایجاد می‌ کند.
• به راحتی توسط بافت اطراف دندان تحمل می ‌شود.
• از دندان آسیب دیده محافظت می‌ کند و به کاهش حساسیت آن کمک می‌ نماید.
• بزاق باعث می ‌شود که چسب موقت در مدت کوتاهی حل شود بنابراین این نوع چسب روکش دندان باید در عرض ۳ تا ۶ هفته پس از استفاده، با چسب دائمی جایگزین شود.
• مقاومت کمی دارد.

چسب دائم روکش

چسب دائم روکش، برای ثابت کردن انواع روکش های دندان به صورت دائمی استفاده می شود. این سمان برخلاف نوع موقت از مواد سخت و نشکن تشکیل شده است که توسط مخلوط کردن مایع و پودر با یکدیگر بدست می‌ آید.

برخی از مهم‌ ترین ویژگی ‌های چسب دائم روکش عبارتند از:

• یک پیوند قوی با دندان‌ و روکش ایجاد می‌ کند تا محافظت طولانی مدت و دائمی فراهم نماید.
• به راحتی توسط بافت اطراف تحمل می شود در نتیجه از ایجاد بافت مرده جلوگیری می‌ کند.
• از بافت دندان در مقابل انواع محرک‌ های بیرونی محافظت می‌ کند.
• مقاومت فوق العاده‌ای ارائه می ‌دهد.
• در بزاق یا هر مایع خوراکی دیگر حل نمی ‌شود و در نتیجه محافظت دائمی ایجاد می ‌کند.

روش های اتصال روکش ایمپلنت

برای نصب و اتصال روکش ایمپلنت دندان دو روش اتصال پیچ شونده و سمان شونده توسط چسب مخصوص ایمپلنت وجود دارد. هر کدام از این روش ها بسته به شرایط بیمار و تشخیص متخصص پروتز، (دکتر مهناز ارشد) کار گذاشته می شود. در صورتی که برای بیمار از اتصال پیچ شونده استفاده شود، در صورت آسیب، شل شدن و یا افتادن روکش، روکش ایمپلنت به راحتی در حالت پیچ شونده تعویض و یا مجدد پیچ می شود.

اتصال روکش ایمپلنت با چسب مخصوص

زمانی که متخصص پروتز برای اتصال روکش ایمپلنت دندان، چسب روکش ایمپلنت دندان را انتخاب می کند، روکش ایمپلنت دندان که با چسب متصل می شود قابلیت اصلاح پذیری را دارد و علاوه براین بیمار می توان آن را تعویض و یا در صورت افتادن مجدد بچسباند. فراموش نکنید که چسب به کار رفته در روکش ایمپلنت دندان با چسب های عادی تفاوت زیادی خواهد داشت. از نظر زیبایی باید گفت که روکش ایمپلنت دندان متصل شده با چسب مخصوص، دارای زیبایی و جذابیت های خاص خود می باشد. در این روش دیگر خبری از حفره های پیچ وجود ندارد و روکش ایمپلنت دندان یکدست می باشد. از سوی دیگر این نوع روکش از مقاومت خاصی در برابر فشارهای جویدن یا حتی دندان قروچه برخوردار است.

از دیگر عوامل انتخاب اتصال با چسب روکش ایمپلنت، نگهداری و عمر روکش ایمپلنت می باشد. این نگهداری و دوام به دلیل ارتفاع اباتمنت، درجه شیب اباتمنت و یا Taper، مقدار سطح و میزان ناهمواری می باشد. برای اینکه روکش ایمپلنت دندانی که با چسب متصل شده است، شل نشده و مقاومت خود را داشته باشد باید ارتفاع دیواره اباتمنت آنقدر کافی باشد که به خوبی داخل آرک قالب جای گیرد.

چسب روکش ایمپلنت دندان

چسب یا سمان روکش ایمپلنت دندان که در بیشتر مواقع برای انواع روکش ایمپلنت نیز مورد استفاده قرار می گیرد، دارای انواع مختلفی بوده که بسته به شرایط ایمپلنت دندان به کار گرفته می شود. در اکثر مواقع متخصص پروتز دندان پیشنهاد می کند که از سمان های رزینی استفاده نشود زیرا پس از نصب دیگر به راحتی در صورت نیاز روکش خارج نمی شود. از نظر علمی بهتر است که در ابتدا روکش ایمپلنت با چسب یا سمان موقت نصب شود و پس از گذشت 2 الی 3 ماه که اطمینان حاصل شد روکش ایمپلنت دندان مناسب است، از چسب روکش ایمپلنت دندان به صورت دائم استفاده شود.

طول عمر روکش دندان چقدر است؟

به طور کلی طول عمر و دوام روکش ‌ها بالای 10 سال است. اما بسته به برخی شرایط این عدد می ‌تواند بیشتر و یا حتی کمتر شود. اجازه دهید برای شفافیت بیشتر، عواملی که می ‌توانند بیشترین تاثیر را روی دوام این پروتزها بگذارند توضیح دهیم.

کلیک کنید: روكش تمام سراميك چه تفاوتی با روکش متال سراميك دارد؟

نحوه آماده سازی دندان، نحوه ساخت و نصب روکش

در وهله اول، کیفیت تراشِ دندانی که برای نصب روکش آماده می ‌شود، از اهمیت زیادی برخوردار است. به این صورت که تراشِ خوب و دقیق با مارجین‌ های مشخص (توسط متخصص پروتز دندان)، باعث می ‌شود در لابراتوار یک کار دقیق انجام شود که خروجی آن، یک روکش عالی خواهد بود. چنین روکشی، حداکثرِ تطابق و حداقل سمان یا چسب مورد نیاز برای اتصال را می ‌خواهد. با تراش اصولی، آماده سازی مناسب، و نصب با حداکثر تطابق، می توان امید داشت که قبل از هرچیزی طول عمر دندانِ زیر روکش افزایش پیدا کند. زیرا قبل از اینکه بحث دوام و طول عمر روکش دندان برای ما مهم باشد، بحث طول عمر دندان زیر روکش مطرح می شود. تطابق خوب روکش، می تواند مانع نفوذ باکتری‌ ها به زیر روکش شود و این خود می‌ تواند مانع از بروز پوسیدگی‌ های احتمالی در آینده شود.

نحوه مراقبت از روکش توسط بیمار

مانند تمام درمان‌ های دیگر، در این خصوص نیز میزان تعهد مراجع به مراقبت از روکش اهمیت زیادی دارد. ما به عنوان متخصص دندانپزشک، بهترین روکش را به صورت اصولی آماده و نصب می‌ کنیم و اینکه از این پس چگونه از آن مراقبت می ‌شود بر عهده مراجع خواهد بود. نکات گفته شده به همراه مراقبت اصولی، در مجموع می ‌‎تواند طول عمر روکش دندان را تا 20 سال نیز افزایش دهد.

آیا محصولات دندانپزشکی خاصی برای افزایش طول عمر روکش وجود دارند؟

برای تمیز کردن سطوح طرفی روکش‌ های تکی، همان شیوه مرسوم مسواک زدن و نخ دندان کشیدن کافی است. اما در خصوص روکش ‌هایی که در ساختمان بریج‌ ها قرار دارند اوضاع کمی متفاوت است. برای تمیز کردن فضای بین روکش‌ های طرفی بریج و دندان‌ های مجاور، می ‌توان از نخ دندان‌های سوپر فلاس و یا واترجت کمک گرفت. اینکار به تمیز شدن و در نتیجه کمک به افزایش طول عمر بریج تا حد زیادی کمک می کند.

در چه مواقعی باید از انواع روکش ها استفاده کرد؟

روکش‌ های دندانپزشکی کاربرد های گسترده‌ ای دارند اما به طور خلاصه مهم ‌ترین کاربرد های آن‌ ها عبارتند از:

• برای محافظت از دندان‌ های ضعیف (معمولا دچار پوسیدگی دندان) در برابر شکستگی
• برای ترمیم و بازسازی دندانی که از قبل شکسته یا دندانی که به شدت پوسیده شده است.
• برای کمک به نگه ‌داشتن پل یا بریج دندانپزشکی در محل
• برای تصحیح دندان ‌هایی با شکل‌ های غیرطبیعی و یا دچار تغییر رنگ شدید شده اند.
• برای پوشاندن ایمپلنت دندان
• برای اصلاح طرح لبخند

هزینه چسباندن مجدد روکش دندان

گاهی اوقات ممکن است روکش دندانی که بر روی دندان شما چسبیده است  بر اثر خوردن غذا های چسبنده و یا هر نوع خوراکی از روی دندان ها بیفتد و نیاز باشد که دوباره بر روی دندان چسبانده شود. هزینه چسباندن مجدد روکش دندان بسیار اندک است و گاهی بدون دریافت هزینه توسط متخصص دندانپزشکتان انجام می شود.

قیمت روکش دندان

روکش‌ های دندانی که  برای محافظت از ریشه و بخش باقی مانده دندانی که تحت درمان ‌های مختلفی قرار گرفته است، در جنس‌ های مختلفی ارائه می ‌شوند. سرامیک، زیرکونیا، پی‌ اف ‌ام (PFM) و … از جمله این موارد هستند. هر کدام از این جنس‌ روکش های دندان هزینه مخصوص به خود را دارند و در قیمت روکش دندان تاثیرگذارند.

دکتر مهناز ارشد

متخصص پروتزهای دندانی، ایمپلنت و زیبایی

متخصص درمان مشکلات مفصل فکی و آپنه خواب

استاد دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران