درمان درد دندان عفونتی فقط به کم کردن موقت دندان درد محدود نمی‌شود. وقتی پوسیدگی عمیق، آسیب پالپ یا عفونت اطراف ریشه باعث درد شده باشد، مسکن، آب نمک یا کمپرس ممکن است برای مدت کوتاهی علائم را کاهش دهند، اما علت اصلی همچنان باقی می‌ماند.
درد دندان عفونتی ممکن است به صورت درد ضربان‌دار، درد هنگام جویدن، حساسیت شدید، تورم لثه یا صورت، طعم بد دهان و گاهی تب ظاهر شود. در چنین شرایطی باید مشخص شود که مشکل از التهاب عصب، آبسه، عفونت ریشه یا بافت‌های اطراف دندان ایجاد شده است.
برای درد دندان عفونتی، درمان خانگی فقط نقش موقت دارد. درمان اصلی ممکن است شامل درمان ریشه، تخلیه آبسه، ترمیم دندان یا در مواردی که دندان قابل حفظ نیست، کشیدن دندان باشد. آنتی‌بیوتیک نیز فقط در شرایطی که دندانپزشک لازم بداند مصرف می‌شود.
علائم درد دندان عفونتی چیست؟
همه دندان دردها به معنی عفونت نیستند، اما بعضی علائم احتمال درگیری عصب یا تشکیل آبسه را بیشتر می‌کنند.
- درد شدید یا ضربان‌دار دندان
- درد هنگام جویدن یا فشار دادن دندان
- تورم لثه در اطراف دندان
- تورم صورت یا فک
- وجود برجستگی یا چرک روی لثه
- طعم بد یا ترشح در دهان
- حساسیت شدید یا طولانی به گرما و سرما
- بوی بد دهان همراه با سایر علائم
- تب یا احساس ناخوشی در عفونت‌های گسترده‌تر
برای درد عفونت دندان چه کنیم؟
اگر دندانی که احتمال می‌دهید عفونت کرده درد دارد، هدف اقدامات اولیه فقط این است که تا زمان مراجعه، درد و ناراحتی قابل تحمل‌تر شود. این اقدامات جای درمان دندانپزشکی را نمی‌گیرند.
شستشوی دهان با آب نمک ولرم
میتوانید مقدار کمی نمک را در آب ولرم حل کرده و دهان را به آرامی شستشو دهید. آب نمک ممکن است به تمیز نگه داشتن محیط دهان و کاهش موقت تحریک بافت‌های اطراف کمک کند.
آب نمک نباید بسیار داغ باشد و نباید تصور کرد که با این روش عفونت داخل ریشه یا آبسه از بین می‌رود.
استفاده از کمپرس سرد
اگر همراه دندان درد، تورم یا التهاب صورت وجود دارد، قرار دادن کمپرس سرد روی قسمت خارجی گونه می‌تواند به کاهش موقت درد و تورم کمک کند.
یخ را مستقیماً روی پوست قرار ندهید؛ آن را داخل پارچه یا حوله نازک بپیچید و به صورت دوره‌ای روی گونه قرار دهید.
استفاده از مسکن در صورت مناسب بودن شرایط شما
برخی داروهای بدون نسخه می‌توانند برای کنترل موقت دندان درد استفاده شوند، اما انتخاب دارو باید با شرایط پزشکی فرد، داروهای مصرفی، حساسیت‌ها، بارداری و سایر محدودیت‌ها هماهنگ باشد.
دارو را بیشتر از مقدار توصیه‌شده مصرف نکنید و مسکن را جایگزین درمان دندان نکنید.
پرهیز از تحریک دندان
تا زمان مراجعه بهتر است با سمت دندان دردناک مواد بسیار سفت نجوید. غذاها و نوشیدنی‌های بسیار گرم، بسیار سرد یا شیرین نیز ممکن است درد بعضی دندان‌ها را تشدید کنند.
برای عفونت دندان کمپرس سرد یا گرم بهتر است؟
برای تورم و درد ناحیه صورت، معمولاً کمپرس سرد روی قسمت خارجی گونه انتخاب مناسب‌تری برای کاهش موقت ناراحتی است.
موضوع «آب نمک گرم» با گذاشتن کمپرس گرم روی صورت متفاوت است. شستشوی آرام دهان با آب نمک ولرم ممکن است مفید باشد، اما گرمای زیاد روی یک ناحیه متورم و دردناک نباید به عنوان راه درمان عفونت استفاده شود.
دلیل آرام شدن درد دندان با آب سرد چیست؟
یکی از کوئری‌های پرتکرار کاربران این است که چرا بعضی دندان دردها با نگه داشتن آب سرد در دهان موقتاً آرام می‌شوند.
در برخی دندان‌هایی که پالپ یا عصب آن‌ها به شدت ملتهب شده است، سرما ممکن است برای مدت کوتاهی شدت درد را کاهش دهد. با این حال، آرام شدن درد با آب سرد به معنی درمان عفونت یا سالم بودن دندان نیست.
اگر مجبور هستید مرتب آب سرد در دهان نگه دارید تا دندان آرام شود، این علامت ارزش بررسی دندانپزشکی دارد؛ مخصوصاً اگر درد خودبه‌خودی، شبانه یا شدید باشد.
آیا درمان خانگی عفونت دندان امکان پذیر است؟
درمان خانگی نمی‌تواند پوسیدگی عمیق، پالپ عفونی یا آبسه را از داخل دندان خارج کند. بنابراین عباراتی مانند «درمان خانگی قطعی عفونت دندان» می‌توانند گمراه‌کننده باشند.
اقداماتی مانند آب نمک، کمپرس سرد و کنترل موقت درد فقط تا زمان دسترسی به دندانپزشک کاربرد دارند.
همچنین آبسه را فشار ندهید، سوراخ نکنید و سعی نکنید خودتان چرک را تخلیه کنید.
عنبر نسا برای دندان درد و عفونت دندان مفید است؟
برای استفاده از عنبر نسا به عنوان درمان عفونت داخل دندان یا آبسه، شواهد قابل اتکایی وجود ندارد. دود کردن یا استفاده از مواد سنتی نمی‌تواند بافت عفونی داخل کانال ریشه را خارج کند و نباید باعث تأخیر در مراجعه شود.
اگر هدف شما کاهش درد است، بهتر است از روش‌های کم‌خطرتر و استاندارد برای کنترل موقت علائم استفاده کنید و علت اصلی توسط دندانپزشک بررسی شود.
درمان درد دندان عفونتی توسط دندانپزشک چگونه انجام می شود؟
روش درمان به منشأ عفونت و میزان آسیب دندان بستگی دارد. دندانپزشک ابتدا دندان، لثه و بافت‌های اطراف را بررسی می‌کند و در صورت نیاز از تصویر رادیوگرافی برای ارزیابی ریشه و استخوان اطراف استفاده می‌شود.
درمان ریشه یا عصب کشی
اگر بافت داخل دندان به شکل غیرقابل برگشت آسیب دیده یا عفونی شده باشد و دندان هنوز قابلیت حفظ داشته باشد، ممکن است درمان ریشه انجام شود.
در این درمان، بافت آسیب‌دیده داخل دندان خارج شده، کانال‌های ریشه تمیز و آماده می‌شوند و سپس فضای داخل ریشه پر و مهر و موم می‌شود.
تخلیه آبسه
اگر تجمع چرک ایجاد شده باشد، ممکن است تخلیه آبسه بخشی از درمان باشد. این کار باید توسط دندانپزشک و با روش مناسب انجام شود.
برای اطلاعات بیشتر درباره این موضوع میتوانید مقاله
تخلیه و خارج کردن عفونت دندان
را مطالعه کنید.
ترمیم و بازسازی دندان
پس از کنترل عفونت و درمان بخش‌های آسیب‌دیده، وضعیت ساختار باقی‌مانده دندان اهمیت زیادی دارد. اگر دندان قابل حفظ باشد، ممکن است برای بازگرداندن عملکرد و استحکام آن به ترمیم، بیلداپ یا درمان‌های بازسازی نیاز باشد.
در این زمینه میتوانید صفحه
ترمیم و بازسازی دندان‌های پوسیده
را ببینید.
کشیدن دندان در موارد غیرقابل حفظ
کشیدن دندان معمولاً زمانی مطرح می‌شود که دندان دیگر قابلیت قابل‌قبولی برای درمان و بازسازی نداشته باشد. تصمیم به کشیدن باید پس از بررسی امکان حفظ دندان گرفته شود.
آیا آنتی بیوتیک به تنهایی عفونت دندان را درمان می کند؟
خیر، در بسیاری از عفونت‌های دندانی تنها مصرف آنتی‌بیوتیک برای رفع علت مشکل کافی نیست. اگر منشأ عفونت داخل دندان یا آبسه باشد، درمان باید روی همان منبع انجام شود.
حتی در بعضی عفونت‌های موضعی، ممکن است اصلاً آنتی‌بیوتیک لازم نباشد و درمان دندانپزشکی مستقیم اولویت داشته باشد.
اگر عفونت به بافت‌های اطراف گسترش پیدا کرده باشد یا علائمی مانند تب و بدحالی وجود داشته باشد، دندانپزشک ممکن است در کنار درمان اصلی آنتی‌بیوتیک تجویز کند.
آنتی‌بیوتیک باقی‌مانده از درمان قبلی یا داروی فرد دیگری را خودسرانه مصرف نکنید. نوع دارو، مقدار مصرف و نیاز واقعی به آنتی‌بیوتیک باید توسط پزشک یا دندانپزشک تعیین شود.
برای عفونت دندان چی بخوریم؟
غذا نمی‌تواند عفونت داخل دندان را درمان کند. هدف رژیم غذایی در دوره درد این است که تحریک دندان کمتر شود و جویدن راحت‌تر باشد.
تا زمان درمان میتوانید از غذاهای نرم و با دمای متعادل استفاده کنید. بهتر است از خوراکی‌های بسیار سفت، بسیار شیرین و غذاهایی که مستقیماً دندان دردناک را تحریک می‌کنند دوری کنید.
مصرف مکمل‌ها یا ویتامین‌ها نیز جای درمان منبع عفونت را نمی‌گیرد.
چه زمانی عفونت دندان نیاز به مراجعه فوری دارد؟
آبسه و عفونت دندان معمولاً خودبه‌خود برطرف نمی‌شوند. وجود برخی علائم نشان می‌دهد مراجعه نباید به تعویق بیفتد.
- تورم صورت یا فک
- درد شدید و رو به افزایش
- تب یا احساس بدحالی
- وجود چرک یا ترشح
- مشکل در باز کردن دهان
- دشواری در بلع
- گسترش سریع تورم
اگر تورم شدید دهان یا گردن دارید یا تنفس و بلع برایتان دشوار شده است، این وضعیت می‌تواند جدی باشد و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
مراقبت بعد از درمان دندان عفونتی
نوع مراقبت بعد از درمان به کاری که روی دندان انجام شده بستگی دارد. دستور دندانپزشک برای همان درمان در اولویت است.
به طور کلی رعایت بهداشت دهان، مسواک زدن منظم، تمیز کردن فضای بین دندان‌ها و مراجعه در زمان تعیین‌شده برای ادامه درمان اهمیت دارد.
اگر دندان تحت درمان ریشه یا ترمیم موقت قرار گرفته است، تا تکمیل بازسازی نهایی بهتر است از وارد کردن فشار زیاد و جویدن مواد بسیار سخت روی آن خودداری کنید.
چگونه از عفونت مجدد دندان جلوگیری کنیم؟
- پوسیدگی‌های دندان را در مراحل اولیه درمان کنید.
- مسواک را حداقل دو بار در روز به شکل صحیح استفاده کنید.
- فضای بین دندان‌ها را به صورت روزانه تمیز کنید.
- پرکردگی یا روکش شکسته و لق را نادیده نگیرید.
- دندان درد مکرر را فقط با مسکن کنترل نکنید.
- معاینات دوره‌ای دندانپزشکی را انجام دهید.
آیا عفونت دندان می تواند به سایر قسمت های بدن گسترش پیدا کند؟
بله. عفونت دندان درمان‌نشده در برخی موارد می‌تواند از محل اولیه به بافت‌های فک، صورت یا گردن گسترش پیدا کند و به همین دلیل آبسه دندان نباید نادیده گرفته شود.
وجود تورم قابل توجه، تب، بدحالی، مشکل در بلع یا تنفس از علائمی است که نیاز به ارزیابی سریع دارند.
حتی اگر آبسه تخلیه شود یا درد ناگهان کمتر شود، این اتفاق الزاماً به معنی برطرف شدن علت عفونت نیست و دندان باید بررسی شود.
سوالات متداول درباره درمان درد دندان عفونتی
برای درد دندان عفونتی چی خوبه؟
تا زمان مراجعه می‌توان با روش‌هایی مانند کمپرس سرد روی گونه، آب نمک ولرم و در صورت مناسب بودن شرایط فرد، داروی ضد درد، علائم را موقتاً کنترل کرد. درمان اصلی باید علت عفونت را برطرف کند.
برای عفونت دندان کمپرس سرد بهتر است یا گرم؟
برای درد و تورم صورت، کمپرس سرد روی قسمت خارجی گونه می‌تواند برای کنترل موقت علائم مناسب‌تر باشد. شستشوی دهان با آب نمک ولرم با گذاشتن کمپرس گرم روی صورت متفاوت است.
چرا درد دندان با آب سرد آرام می شود؟
در بعضی دندان‌های دارای التهاب شدید پالپ، سرما می‌تواند به شکل موقت درد را کمتر کند. این علامت به معنی بهبود دندان نیست و اگر برای آرام کردن درد مرتب به آب سرد نیاز دارید، بهتر است دندان بررسی شود.
برای عفونت دندان چی بخوریم؟
غذا عفونت دندان را درمان نمی‌کند. تا زمان درمان بهتر است غذاهای نرم با دمای متعادل مصرف کنید و از خوراکی‌هایی که دندان دردناک را تحریک می‌کنند یا نیاز به جویدن زیاد دارند دوری کنید.
آیا آنتی بیوتیک عفونت دندان را کامل درمان می کند؟
معمولاً خیر. اگر منبع عفونت داخل دندان یا آبسه باشد، باید منبع مشکل درمان شود. آنتی‌بیوتیک فقط در شرایط مشخص و با تشخیص دندانپزشک به درمان اضافه می‌شود.
آیا عفونت دندان بدون درد هم ممکن است وجود داشته باشد؟
بله. شدت درد همیشه نشان‌دهنده شدت مشکل نیست. حتی ممکن است پس از تخلیه چرک یا از بین رفتن بافت عصبی، درد کمتر شود اما مشکل اصلی همچنان وجود داشته باشد.
آیا عنبر نسا برای عفونت دندان مناسب است؟
عنبر نسا نمی‌تواند منبع عفونت داخل دندان یا آبسه را درمان کند و نباید جای مراجعه و درمان دندانپزشکی را بگیرد.
در کلینیک تخصصی دندانپزشکی دکتر مهناز ارشد، ابتدا وضعیت دندان و امکان حفظ و بازسازی آن بررسی می‌شود. اگر پوسیدگی یا عفونت باعث تخریب بخشی از ساختار دندان شده باشد، پس از کنترل عامل اصلی، نوع ترمیم مناسب بر اساس میزان بافت باقی‌مانده انتخاب می‌شود.
دکتر مهناز ارشد
متخصص پروتزهای دندانی، ایمپلنت و زیبایی
متخصص درمان مشکلات مفصل فکی و آپنه خواب
دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران
