بیماریهای مفصل فکی و نایت گارد تراپی

شهریور ۱۸, ۱۴۰۰ ۹:۳۶ ق٫ظ

 

مفصل گیجگاهی‌ (Temporomandibular Joint) یا به طور اختصار TMJ مفصل بین کندیل استخوان فک پایین و فرورفتگی استخوان گیجگاهی است. این مفصل در دو طرف صورت وجود دارد و گاه دچار درد یا عفونت یا دررفتگی می‌شود.  مفصل فک (TMJ)، اتصال‌دهنده فک پایین به استخوان سر و مفصلی است که باعث می‌شود استخوان فک پایین متحرک باشد. اختلال مفصل TMJ می تواند باعث بروز درد در مفصل فک و عضلات کنترل کننده حرکات فک شود. مفصل گیجگاهی ترکیبی از حرکات لولایی و کشویی دارد و باعث می شود تا این مفصل در بدن بسیار پیچیده عمل کند. قسمت هایی از استخوان های درگیر در قسمت مفصل با غضروف پوشیده شده اند و بوسیله یک دیسک کوچک جذب کننده ضربات و شوک ها از هم جدا شده اند که طبیعتا باعث حرکت نرم مفصل می گردد.

بیماری مفصل فکی ممکن است، خود را به گونه‌های متفاوتی مثل، دندان ‌درد و گوش‌ درد بروز دهد. درد یا محدودیت حرکتی که به دنبال بیماری این مفصل اتفاق می ‌افتد، ممکن است درجات گوناگونی داشته باشد. درد ممکن است از یک ناراحتی اندک تا دردهای کشنده و غیر قابل تحمل متغیر باشد، محدودیت حرکت فک، از مختصر ناراحتی هنگام باز کردن فک تا قفل شدن کامل فک اتفاق بیفتد.

اختلال مفصل فکی-گیجگاهی یا TMJ وقتی اتفاق می افتد که دیسک دچار فرسایش شود یا از محور مناسب خود خارج گردد و یا غضروف مفصلی در نتیجه التهاب مفاصل یا آرتریت از بین رفته باشد . در بسیاری از موارد درد و ناراحتی همراه با اختلال TMJ می تواند با یک درمان آگاهانه‌ و استفاده از نایت گارد ها غیر از جراحی، کاهش یابد و درمان شود. در موارد شدید ممکن است نیاز به جراحی ضرورت پیدا کند. دردهای مفصل گیجگاهی – فکی، اغلب با اختلال و درد در اعضای دور و بر آن همراه است. یکی از این دردها، درد در عضله گیجگاهی سر است. در واقع التهاب مفصل گیجگاهی- فکی ممکن است به درد و التهاب در عضله ی نزدیک آن، که به عضله گیجگاهیو ماضغه معروف اند، منتهی شود.

درمان مفصل فکی توسط دکتر مهناز ارشد

 

علائم رایج درد مفصل فکی شامل موارد زیر می باشد:

1)درد فک، دهان یا حساسیت در صورت، ناحیه مفصل فک، گردن و شانه‌ها و در اطراف فک و گوش در زمان جویدن، صحبت کردن یا باز کردن زیاد دهان

2)ایجاد محدودیت در باز و بسته کردن دهان

3)احساس چسبندگی یا قفل شدن فک در هنگام باز کردن و بستن دهان

4) صدا ی مفصل فک هنگام  باز کردن یا بستن دهان که  ممکن است با درد یا بدون درد باشد.

5)احساس خستگی در ناحیه صورت

6)مشکل در هنگام جویدن غذا یا درد ناگهانی در هنگام گاز گرفتن در زمانی که دندان های بالا و پایین به نحو مناسب روی هم قرار نمی‌گیرند.

7) ورم در اطراف صورت

8) وسایر علائم عادی مشکلات فک شامل درد فک و دندان، سر درد، گردن درد، گیجی، درد گوش، مشکلات شنوایی، درد در ناحیه بالای شانه و زنگ زدن گوش‌ها (وز وز کردن گوش) است.

 

علامت هایی که نشان می دهد شما علاوه بر دندان قروچه سایش دندانی نیز دارید:

 

دندان قروچه عاملی برای سایش دندان ها

                                                

* سر درد هنگام بیداری

* درد صورت و فک

* خستگی هنگام بیداری حتی با خواب کافی

* شکستگی لایه های مینایی دندان ها یا پرکردگی ها

 

درمان مشکلات مفصلی  (نایت گاردها)

نایت‌گارد‌ها یا به ‌عبارتی محافظ‌های دهانی، و محافظ دندان ‌قروچه ( براکسیسم ) شناخته می‌شوند  که از مواد سخت، نرم  و یا دولایه به نام آکریل ساخته می شوند. هدف از ساخت محافظ‌های دهانی پوشانندن سطوح دندان‌های فوقانی و پیشگیری از بروز آسیب‌ها ی دندانی است. نایت گاردها در حقیقت پروتزهای متحرکی بوده که به ‌راحتی توسط بیمار روی دندان‌ها قرار گرفته و خارج می‌شوند. نایت‌گاردها در حقیقت بهترین روش برای کاهش علائم درد و دستیابی به  یک آرامش وصف ‌ناپذیری هستند.

بعد از انجام معاینات پزشک با توجه به مشکل بیمار نایت گارد مناسب را تجویز می کند.

بیمارانی که مبتلا به مشکلات مفصلی هستند باید بدانند کهبه دلیل ماهیت مزمن این بیماری درمان این مشکلات معمولا پردردسر و وقت گیر است و اگر می خواهند از شر این بیماری خلاص شوند باید آمادگی پذیرش این درمان ها را داشته باشند.

در برخی از بیماران ترکیبی از همه موارد فوق دیده می شود و علاوه بر استفاده از نایت گارد تراپی به علت اینکه موقعیت دندان ها ناصحیح بوده و رابطه بین دندان ها هم نامناسب است، عضلات جونده بیمار نیروی عضلانی شدیدی به دندان ها و مفصل وارد میکنند و دندان قروچه هم وجود دارد. در این حالت لازم است بیمار چندین جلسه با فواصل کوتاه به دندانپزشک مراجعه کند تا سطح  دندان ها تنظیم (ادجاست ) شوند.

 

مشکلات و عوارض دندان قروچه چیست؟

مشکلاتی که در صورت داشتن دندان قروچه به وجود می آید

دندان قروچه عوارض زیادی دارد از جمله باعث از بین بردن مینای دندان، حساسیت دندان و مشکلات فک می شود. گاهی اوقات کسی که این کار را انجام می دهد دچار سردرد شدید و گوش درد نیز می شود. در برخی مواقع، دندان قروچه سبب شکستگی دندان، لق شدن و افتادن آن خواهد شد. از جمله عوارض دیگر این کار می توان دندان درد شدید، درد گردن، مشکلات شنوایی، ساییدگی دندان، درد فک و بی خوابی را نیز نام برد.

مزایای نایت گارد تراپی

نایت گارد تراپی عاملی برای بهبود دندان قروچه

1- کاهش درد در ناحیه ی مفصل و سردردها

بیماری به ‌نام اختلالات مفصل تمپورومندیبولار موسوم به TMD وجود دارد که موجب ناراحتی‌های زیادی در بیماران می‌شود. بیماران مبتلا به این ناهنجاری اغلب از علائمی چون درد خود به خود و یا درد هنگام لمس فک، سردردهای صبحگاهی، گوش درد، گردن درد، حساسیت دندان، خستگی، اسپاسم  و گرفتگی عضلات صورت  شکایت دارند.

خوشبختانه استفاده از نایت گارد ها موجب رفع بسیاری از دردها و ناراحتی‌هایی می‌شود که ناشی از اختلالات مفصل تمپورومندیبولار هستند. استفاده از نایت‌گاردها مانع تماس دندان‌های فک بالا و پایین شده و در نتیجه موجب کاهش مشکل دندان ‌قروچه در هنگام خواب و بیداری می‌شوند.

از دیگر نکات مثبت نایت‌گاردها می‌توان به تراز کردن دندان‌ها در موقعیت بهتر و در نهایت کاهش درد در ناحیه فک اشاره کرد.

2- پیشگیری از آسیب دندانی

نایت گارد ها با جلوگیری از تماس سنگین دندان های بالا و پایین  در هنگام خواب از آسیب‌های دندانی پیشگیری می‌کنند. برخی از عادات ناخودآگاه شبانه مانند دندان قروچه یا فشار دادن و ساییدن دندان ها ممکن است منجر به مشکلاتی نظیر شکستگی دندان، آسیب دیدن دندان‌های پرشده و یا ساییدگی بیش از حد دندان‌ها شود. همانطور که می‌دانیم درمان بسیاری از مشکلات دندانی نیاز به هزینه زیادی دارند بنابراین استفاده از نایت گارد ها می‌تواند بسیار مفید و سودمند باشد.

3- بهبود الگوهای خواب

با توجه به تاثیر نایت‌گاردها در کاهش علائم درد و افزایش راحتی لازم به ذکر است که استفاده از نایت گارد ها بهترین راه جهت بهبود الگوهای خواب هستند. نایت‌گاردها با شل کردن عضلات فک، فک را در موقعیت مناسب و ایده‌آل نگه می دارند.شل شدن عضلات فک موجب می‌شود فشار کمتری روی فک وارد شده، و بیمار خواب بدون استرسی داشته و از اختلالات گیجگاهی – فکی یا اختلالات مفصل تمپورومندیبولار رهایی یابد.

چه کسانی به نایت گارد نیاز دارند؟

استفاده از نایت گارد برای افرادی که دارای برخی عادات رفتاری نامناسب مانند دندان قروچه و فشارفکی می باشند بسیار کار آمد و لازم است.افرادی که به هنگام خواب دندان قروچه می کنند و یا فشار فکی بالایی دارند بر اثر عوامل مختلف فشار عصبی ، استرس و… عادت به این کار دارند و بیشتر به صورت غیر ارادی است. این افراد برای محافظت از سلامت دهان و دندان خود به نایت گارد احتیاج دارند.

چرا استفاده از نایت گارد ضروری است؟

بر طبق تحقیقات انجام شده 20% از بزرگسالان از اثرات مخرب ساییدن یا فشردن دندان ها بر روی یکدیگر رنج می برند ، این عمل نه تنها باعث فرسایش دندان ها می شود بلکه منجر به:

  • بی حسی عضلات گردن و صورت
  • نا هنجاری مفصل فکی گیجگاهی TMD
  • درد و معلولیت ناشی از آرتروز
  • ترک و یا شکستکی دندان ها می شود.

دستورات لازم جهت نگهداری از نایت گارد:

نحوه نگهداری از نایت گارد

  • نایت گارد خود را بلافاصله پس از استفاده، با یک مسواک نرم و مایع دست شویی تمیز کنید، با این کار ذرات چسبیده جدا شده و هر گونه پلاک تشکیل شده در سطح آن زدوده می‌شود.
  • پس از هر بار استفاده حتما نایت گارد خود را درون ظرف آب بگذارید یا به دورش یک پارچه ی مرطوب بپیچید.
  • نایت گارد خودرا در جعبه یا ظرف تمیزی نگهداری کنید.حتماً باید در مدت زمانی که از نایت گارد استفاده نمی‌کنید، آن را در جای مخصوص خود بگذارید. در غیر این صورت احتمال گم شدن و یا خراب شدن آن وجود دارد.
  • به خاطر داشته باشید نباید برای تمیز کردن این وسیله از خمیر دندان استفاده کنید چرا که اکثر خمیر دندان‌ها حاوی مواد ساینده هستند و باعث خراشیده شدن سطح نایت گارد شده و باعث استهلاک آن می‌شوند.

 

دکتر مهناز ارشد

متخصص پروتزهای دندانی، ایمپلنت و زیبایی

متخصص درمان مشکلات مفصل فکی و آپنه خواب

استاد دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران

به اشتراک بگذارید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.